EİDS, Elektronik İlan Doğrulama Sistemi’nin kısaltması. Amacı basit: internette yayınlanan satılık ya da kiralık bir taşınmaz veya ikinci el araç ilanının, gerçekten sahibinden ya da sahibinin yetki verdiği işletmeden geldiğini doğrulamak. Sahte ilanlar, aynı mülk için onlarca farklı fiyat ve ulaşılamayan “fırsat” ilanları bu sistemle azaltılmak isteniyor.
Sistem kimleri ilgilendiriyor?
Ticaret Bakanlığı’nın yetki belgesiyle faaliyet gösteren emlak işletmeleri ve ikinci el araç ticareti yapan galeriler sürecin merkezinde yer alıyor. Mülk ya da araç sahibi ise yetkiyi veren taraf. İlan platformları da doğrulanmış ilanları ayırt etmek ve doğrulanmamış ilanlarla ilgili kurallara uymakla yükümlü. Uygulamanın kapsamı ve takvimi zaman zaman güncellendiği için en doğru bilgi her zaman Bakanlığın ve e-Devlet’in resmi duyurularıdır.
Doğrulama adım adım nasıl işler?
- İşletme talebi: Yetki belgeli işletme, ilan vermek istediği taşınmaz ya da araç için sistem üzerinden yetki talebi oluşturur.
- Sahibin onayı: Mülk veya araç sahibi talebi e-Devlet üzerinden görür ve onaylar. Onay belirli bir süre için verilir.
- Eşleştirme: Onaylanan yetki, ilan platformundaki ilanla eşleştirilir; ilan doğrulanmış olarak yayınlanır.
- Süre takibi: Yetki süresi dolmadan yenilenmezse ilanın yayında kalması sorun yaratabilir.
Pratikte en çok nerede takılınıyor?
Sürecin teorisi kısa, sahadaki karşılığı ise sabır istiyor. Ofislerin en sık yaşadığı sorunlar teknik olmaktan çok iletişimle ilgili:
- Mülk sahibi e-Devlet bildirimini görmüyor ya da ne anlama geldiğini bilmiyor.
- Hisseli tapularda bütün maliklerin onayı gerekebiliyor ve biri gecikince ilan bekliyor.
- Yetki süresi takvime yazılmadığı için son gün fark ediliyor.
- Bilgiler ilan platformunda farklı, tapuda farklı yazıldığı için eşleşme sorun çıkarıyor.
Mülk sahibini sürece hazırlamak
Portföy alırken kısa bir bilgilendirme, sonradan yapılacak beş telefonu önler. Sahibine onayın neden istendiğini, e-Devlet’te nereye bakacağını ve onayın süreli olduğunu baştan anlatmak; mümkünse ekran görüntüleriyle kısa bir rehber paylaşmak süreci hızlandırır. Yaşlı malikler için yakınlarından birinin destek olması da sık başvurulan bir çözüm.
Doğrulanmış ilanın satışa etkisi
Alıcı açısından doğrulanmış ilan, ilk telefon görüşmesindeki şüpheyi ortadan kaldırır. “Bu daire gerçekten satılık mı, fiyat güncel mi, sahibine ulaşılabiliyor mu?” sorularının bir kısmı ilan yayınlanmadan cevaplanmış olur. Ofis açısından ise doğrulama, portföyün gerçekten kendisine emanet edildiğinin kayıtlı kanıtıdır. Aynı mülkün birden fazla ofis tarafından izinsiz yayınlanması gibi tartışmalar bu sayede azalır.
Portföy sözleşmesiyle ilişkisi
EİDS onayı, mülk sahibiyle yapılan yazılı yetki sözleşmesinin yerine geçmez; ikisi birbirini tamamlar. Sözleşme hizmetin kapsamını, komisyonu ve süreyi belirler, EİDS onayı ise ilanın internette yayınlanma yetkisini doğrular. Sözleşme süresi ile EİDS yetki süresini birbirine yakın tutmak, iki takvimi ayrı ayrı izleme zahmetini azaltır.
Yazılım nasıl yardımcı olur?
EİDS adımlarını kâğıt üzerinde takip etmek, portföy büyüdükçe zorlaşır. Hangi ilan için talep gönderildiğini, hangisinin onay beklediğini ve hangisinin süresinin bitmek üzere olduğunu tek ekranda görmek büyük kolaylık sağlar. Listonya, EİDS’i açık olan işletmelerde yetki durumunu ilanın yanında gösteriyor, onay bekleyen talepleri belirli aralıklarla kendiliğinden sorguluyor ve süre dolmadan danışmanı uyarıyor.
Bir uyarı
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; yükümlülükler, istisnalar ve cezalar mevzuat değiştikçe güncellenebilir. Emin olmadığınız bir durumda bağlı bulunduğunuz meslek kuruluşuna ya da İl Ticaret Müdürlüğü’ne danışmak, ilanı riske atmaktan her zaman daha ucuzdur.